Samenlevingscontract: de financiële voordelen en nadelen

Samenlevingscontract: de financiële voordelen en nadelen

Afgelopen maand hebben mijn vriendin en ik een notarieel samenlevingscontract afgesloten. Behalve het feit dat dit na 10 jaar samenzijn wel eens tijd werd, hebben we hier ook voor gekozen omdat het aardig wat financiële voordelen kan opleveren. Het hebben van een samenlevingscontract scheelt ons honderden euro’s op jaarbasis.

Het kan lastig zijn de financiële voor- en nadelen van een samenlevingscontract goed te overzien. Zelfs ik ben – na toch redelijk wat onderzoek – pas ná het ondertekenen van het contract op de hoogte gekomen van enkele regelingen. Daarom heb ik in dit artikel al mijn bevindingen rondom het samenlevingscontract op een rijtje gezet.

Wat regel je in een samenlevingscontract?

Ruim de helft van de samenwonenden in Nederland heeft géén samenlevingscontract. Ikzelf behoorde tot voor kort ook bij deze groep. Het niet afsluiten van een contract kan echter akelige gevolgen hebben wanneer je uit elkaar gaat, of wanneer jij of je geliefde komt te overlijden.

Met een samenlevingscontract spreek je af wat er met de gezamenlijke bezittingen in huis gebeurt wanneer je uit elkaar gaat of overlijdt. In dit laatste geval mag de partner vaak gewoon in de woning blijven wonen, en hoeft er niet met je schoonfamilie te worden geruzied over de samen gekochte meubels die ineens voor de helft in hun erfenis beland zijn.

Daarnaast kun je in een samenlevingscontract afspraken maken over de huishouding en kosten. Zo spreek je bijvoorbeeld af hoeveel je beide betaalt aan de huur en boodschappen. In ons geval gaat dit naar rato: wie meer inkomen heeft, maakt maandelijks meer over naar de gezamenlijke rekening voor de huishouding.

Financieel gezien is het echter vooral belangrijk dat je met een samenlevingscontract daadwerkelijk als partners wordt gezien door bijvoorbeeld de belastingdienst. Dit brengt enkele interessante voordelen en nadelen met zich mee.

Advertentie


De financiële voordelen van een samenlevingscontract

Het afsluiten van een samenlevingscontract kan jou en je partner flink wat financiële voordelen opleveren. In ons geval besparen we al snel vele honderden euro’s per jaar.

Minder belasting op het vermogen

Met een samenlevingscontract worden jij en je partner automatisch fiscaal partners in de ogen van de belastingdienst. Dit betekent dat je samen de jaarlijkse belastingaangifte mag doen, en hierbij mag schuiven met enkele aftrekposten en het opgebouwde vermogen.

Dankzij het slim verdelen van het vermogen over de partners kun je flink besparen op de vermogensrendementsheffing. Dit is vooral voordelig wanneer er een groot verschil bestaat tussen de vermogens van de twee individuele partners.

Voorbeeld: Stel dat de ene partner een vermogen heeft van €200.000 en de andere partner heeft helemaal geen vermogen. Zonder samenlevingscontract betaalt dit koppel in 2020 een bedrag van €1.600 aan vermogensrendementsheffing. Mét samenlevingscontract betalen ze samen slechts €742. Dit koppel bespaart dus ruim €850 in alleen al dit jaar.

Natuurlijk is dit een geval waarbij het vermogen extreem verdeeld is tussen de partners, maar voor de meeste mensen met een beetje spaargeld kan het voordeel op de vermogensrendementsheffing aanzienlijk zijn.

In 2021 wordt het voordeel op de vermogensrendementsheffing nog groter, aangezien dan de belastingvrije voet wordt verhoogd naar €50.000 per persoon, ofwel €100.000 voor een koppel met samenlevingscontract.

Minder (of geen) erfbelasting betalen

Je wilt er misschien nog niet aan denken, maar bij het overlijden van je partner ben je met een samenlevingscontract financieel gezien een stuk beter af dan zonder.

Met een samenlevingscontract word je namelijk gezien als partners voor de erfbelasting. Dit betekent dat je over een eventuele erfenis van de partner aanzienlijk minder belasting hoeft te betalen. Het verschil kan bij een grote erfenis oplopen tot honderdduizenden euro’s.

Allereerst kun je als partner gebruik maken van de partnervrijstelling van ruim €660.000. Over dit deel van de erfenis hoef je dus geen belasting te betalen. Bij bedragen hierboven betaal je als partner 10% over het eerste deel en daarna 20% erfbelasting.

Zonder samenlevingscontract is je vrijstelling slechts €2.208, en betaal je daarna 30% erfbelasting over het eerste gedeelte en daarna 40%.

Let op: Hoewel je met een samenlevingscontract door de belastingdienst wordt gezien als partner voor de erfbelasting, word je bij het tekenen van het contract niet automatisch erfgenaam van je partner. Om dit te regelen moet je ook een testament laten opstellen, en hierin je partner als erfgenaam aanwijzen.

Advertentie


Gebruik maken van partnerpensioen

Wanneer je in loondienst bent, bouw je waarschijnlijk ongemerkt een partnerpensioen op. Een deel van de maandelijkse betaling aan jouw pensioenfonds belandt in dit potje, dat uitgekeerd wordt aan jouw partner wanneer jij komt te overlijden vóór je pensionering. Afhankelijk van het type partnerpensioen dat je hebt, kun je dit potje op je pensioendatum laten uitkeren aan je partner, of omzetten in een hoger pensioen voor jezelf.

Zonder samenlevingscontract heeft jouw partner geen recht op dit partnerpensioen, en gaat het opgebouwde bedrag dus eigenlijk verloren bij overlijden.

Let op: Met een samenlevingscontract moet je jouw partner nog wel even bij het pensioenfonds aanmelden voor het partnerpensioen. Dit gaat niet automatisch.

Huis en inboedel bij overlijden

Het wordt een beetje een treurig verhaal, maar ook het vierde en laatste voordeel van het samenlevingscontract is pas van belang wanneer één van de partners overlijdt.

In het contract kun je afspreken dat het huis en de inboedel bij overlijden eigendom van de overgebleven partner blijven. Dit is natuurlijk vooral fijn wanneer je samen een huis gekocht hebt. Gelukkig is het zo geregeld dat de overgebleven partner dan niet op straat belandt.

Woonde je ten tijde van het overlijden samen en heb je geen samenlevingscontract? Dan erft de familie van de overleden persoon de helft van de inboedel. Dan mag je dus met een rouwende schoonmoeder gaan onderhandelen over het terugkopen van de – samen met jouw partner gekochte – wasmachine.

Advertentie


De financiële nadelen van een samenlevingscontract

Hoewel het voor veel koppels financieel verstandig is om een samenlevingscontract af te sluiten, kan het in sommige gevallen juist een negatief effect op je financiën hebben. Verdiep je daarom ook goed in de onderstaande nadelen van een samenlevingscontract.

Toeslagen kunnen vervallen

Heb jij of je partner recht op toeslagen zoals huur- of zorgtoeslag? Pas dan goed op met het afsluiten van een samenlevingscontract. De belastingdienst zal jullie hierna namelijk zien als toeslagpartners, en kijken naar het gezamenlijke inkomen bij het berekenen van de toeslagen.

Dit kan ertoe leiden dat er toeslagen geheel of gedeeltelijk komen te vervallen. Daarnaast moeten eerder teveel gekregen toeslagen (vanaf het moment van samenwonen) terugbetaald worden. Dit gaat nooit verder terug dan 1 januari in het jaar waarop het samenlevingscontract wordt getekend.

Pas hier dus goed mee op. Dit kan een flinke financiële strop betekenen voor mensen die in grote mate afhankelijk zijn van hun toeslagen.

Aflossing studieschuld plots omhoog

Ook de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) ziet jullie na het tekenen van een samenlevingscontract als partners. Het gebruikt vanaf dit moment in haar berekeningen het gezamenlijke inkomen. DUO vindt dat partners de lasten van eventuele studieschulden samen kunnen dragen, ook wanneer de schuld van één partner is.

Wanneer één van de partners in het verleden een flinke studieschuld heeft opgebouwd, kan het maandelijkse aflossingsbedrag hierdoor ineens fors hoger worden.

Hoewel het versneld aflossen van een studieschuld natuurlijk niet daadwerkelijk een financieel nadeel hoeft te zijn, is het wel erg vervelend als de verplichte aflossing plotseling met een paar honderd euro per maand wordt verhoogd.

Met de rekenhulp van DUO kun je gemakkelijk berekenen of het afsluiten van een samenlevingscontract invloed heeft op de aflossing van een studieschuld.

Afsluiten samenlevingscontract kan duur zijn

Een samenlevingscontract moet opgesteld, ondertekend en bewaard worden door een notaris. Dit kan allemaal aardig wat geld kosten.

Hoeveel het je precies kost is afhankelijk van welke notaris je kiest, en hoeveel persoonlijke wensen je in samenlevingscontract wil laten zetten. Bij een deftige notaris en met een uitgebreid samenlevingscontract ben je zo €500 tot €1.000 kwijt.

Het hoeft echter niet zo duur te zijn. Wanneer je tevreden bent met een standaard samenlevingscontract zonder persoonlijke wensen, ben je vaak al rond de €300 klaar. De goedkoopste notaris in jouw buurt kun je vinden op een vergelijkingssite.

Wil je nog goedkoper uit zijn, dan kun je zelfs een samenlevingscontract regelen via de HEMA voor ongeveer €200. Wanneer je direct ook twee bijhorende testamenten laat opstellen, krijg je vaak nog een extra aantrekkelijke pakketprijs.

Zelf was ik voor een samenlevingscontract en twee testamenten in totaal iets minder dan €500 kwijt. Ik verwacht dit bedrag na één jaar alweer terug te hebben verdiend met alleen al het voordeel op de vermogensbelasting.

Advertentie


Huwelijk of geregistreerd partnerschap

Hoewel ik in dit artikel alleen het samenlevingscontract besproken heb, kun je in principe hetzelfde bereiken met een huwelijk of geregistreerd partnerschap.

Welke optie voor jou het meest geschikt is, is natuurlijk een persoonlijke keuze. Het is sowieso aan te raden om je goed te verdiepen in alle beschikbare opties. Het huwelijk en een geregistreerd partnerschap kunnen nog véél grotere financiële gevolgen hebben.

Ken jij nog andere financiële voor- of nadelen van een samenlevingscontract die dit artikel vollediger zouden maken? Laat dan vooral een berichtje achter in de reacties.

Deel dit artikel:

Leestips

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *